محمد مؤمن بن محمد زمان تنكابني

235

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي )

وأم مؤثر در قتل موش مجرب دانسته‌اند ومضر ريه ومصلحش عناب وقدر شربت از آبش نيم مثقال واز برگش يك مثقال لؤلؤ به فارسي مرواريد وبتركى اتچى نامند وبزرك مقدار أو مسمى بدر است وآنچه در صدفى منحصر بيكى باشد باوجود بزرگى در يتيم نامند وگويند تا سه مثقال ممكن است از أو خواص اوست كه چون در صدف بنهايت نمو رسد باز بتدريج بتحليل مىرود وبهترين أو عماني سفيد برزگست مدور وزبونترين أو آنچه سباه وريزه ومايل بسياهى باشد وغير مدور وزرد وسورا خدا را ومستعمل اطبانيست وروغن وعرق ابويهاى كريهه مضر أو وجوشانيدن أو در آب برنج كه از أو ياد شد وماليدن بسنباده رافع چرك اوست ورافع زردى أو واز اسرار است در آخر دوم سرد وخشك ودر تفريح قويرت از طلا وغواص در اجزاء بدن وملطف ومقوى اعضا ورافع أنواع خفقان وخوف وفرغ سوداوى وجهة اسهال مرارى دو موى وضعف جگر وكرده وامراض دل وبدبوئى دهان حصاة وحرقة البول وسدد ويرقان ورفع سموم ووسواس وجنون وربو وذر ور أو جهة قطع سيلان اعضا والتيام زخمها اكتحال أو جهة رمد وسلاق وضلله وچشم وبياض وسبل وكمنه وسنون أو جهة پاك كردن دندان وتقوية لثه وطلاى محلول أو بقول أرسطو رافع برص است در تطليهء أول وغير محلول أو جهة جذام وجميع آثار وفزرجهء أو جهة پاك كردن دندان وتقوية لثه وطلاى محلول أو بقول أرسطو ورافع برص است در تطليهء أول وغير محلول أو جهة جذام وجميع آثار وفرزجهء أو را جهة منع حمل مجرب دانسته‌اند ونگاهداشتن أو مقوى دل ودر دهان داشتن أو جهة ازالهء غم وضعف دل گويند مؤثر ومضر مثانه ومصلحش بسد است وقدر شربتش تا نيم مثقال وبدلش صدف سفيد وطريق حلى أو در طريق پنجم از دستور أول مذكور است لو عجيد يطوس اظهر آنست كه قسم برى لنجيطس باشد وابن تلميذ ومحمد بن أحمد گويند گياهيست برگش شبيه به برگ اسقولو قندريون وتخمش مثلث وبرى وبستانى مىباشد وبرى أو را حرارة غالب وشرب برگ خشك أو وضماد پوست أو با سركه جهة جرب مجربست لوف لغة عربيست وبه فارسي فيل گوش نامند وسه قسم مىباشد يكى بزرگ ولوف الحية نامند چه ساق أو مانند مار أبلق است برگش شبيه بلبلاب كبير وبا رنگهاى مختلف وشاخهاى أو مانند عصا وساق أو سطبر ومرقش وثمرش مانند خوشه در ابتداء سفيد وبعد از رسيدن زرد مىشود وبيخش مانند بلموس ومنتبش أماكن نمناك سايه دار در آخر دويم گرم وخشك ومخرج أخلاط لزجهء غليظه وملطف أو ومفتح سدد وبغايت جالى ومدر بول وحصاة وبيخش جهة نفس الانتصاب وبا عسل جهة عسر بول وبا شراب جهة تحريك باه وضماد أو بهترين ادويه سرطان ونواصير الانف أو جهة ثقيه جراحات متعفن وزخمهاى تازه مفيد خصصا برگ وثمر أو وعصارهء لوف جهة رفع بياض چشم كه از قرحه بهم رسيده باشد قوى الأثر است وشياف أو جهة نواصير وحمول أو جهة اخراج جنين وپخته أو جهة شقاق مزمن ورفع آثار وآب خوشهء تازهء أو با روغن زيتون مسكن درد گوش وبوئيدن گل أو مسقط جنين وطلاى آب ريشه أو بر بدن باعث منع نزديكى هوام خصوصا أفعى ومضر جگر ومصلحش صمغ وشربتش يك درهم وبدلش افسنتين وشرب سى عدد دانهء با سركه در اسقاط جنين ومشيمه بيعديل ومحمد بن أحمد گويد كه چون بيخ خشك لوف را با آرد كندم وروغن وخمير مايه نان كرده هر روز هفت مثقال تناول نمايند در رفع بواسير ظاهري وباطنى مجرب است وقسم ثاني لوف را برك كوچك وپى ألوان مختلفه وساقش بقدر شبرى وبنفش مىباشد وثمرش مانند قسم أول واو را لوف الجعدد وفيل جوش نامند حرارة أو كمتر از أول واز آن خشكتر است وبيخ أو قويترين اجزا وتا تقطيع قوى وجهة سينه وثقيه آن وضماد أو با سركين كاو جهة نقرسى مفيد ودر ساير افعال مانند لوف الكبير است وچون بيخ تازهء أو را با روغن زرد لغو بجوشانند تا سوخته شود ضمادش مسقط دانه بواسير است وقسم ثالث را لوف الصغير نامند واو بسيار كوچكتر از دو قسم كبير اوست وبرگ وگل أو شبيه به آن وبيخش بقدر زيتون وقوى الحرارة قريب بدرجهء چهارم ومحرق ولذاع وقويتر از ساير اقسام وطلاى أو قاطع دانه بواسير وثاليل وبرندهء گوشت فاسد وصحيح وطلاى روغن زيتونى كه ثمر وبيخ أو را سائيده در آن جوشانيده بهترين ادويهء جذام وبا روغن بنفشه در رفع شوكه مجرب دانسته‌اند لوف الحية ولوف السبط لوف الكبير است لوف الجعد لوف الصغير است لوفيون گياه حضض وبه فارسي فيلى زهره نامند لوقاين بيونانى شكوفه حماما است لوطوس ميسن است لوفيا بعبرانى حي العالم ونزد بعضي فنطوريون صغير است لوطوس اعزيا بيونانى حند قوقاى برى وبعبرانى بشنين است لو فرويس حجر قبطي است لو بارون شيطرجست لوطوس اغريون بيونانى حند قوقاى بستانيست لوقيا عقرب بحريست لوقافينس فالنجقين است لوهى بهندى آهن است لونك ولو بيه بهندى گياه خرفه است لوره بهندى جاورس است لوالا بهندى برويست لون بهندى نمك است لوميرى بهندى ثعلب است لولا بهندى سپستانست لهب بادنجان است لهو اسم هندى خوبست لها جوا بعبرانى اسم اين عرس است لهو قوعرا قيس شجر مصريست كه كازران استعمال مىنمايند ودر آب زود نرم مىشود سرد وخشك ومجفف بيلذع وقابض ومانع سيلان مواد وجهة جراحات تازه وكهنه ونزف الدم واسهال ودرد مثانه ونزف الدم ناقعست ليف اسم خيوطى شجرى محيط بر نخل ونارحيل ومقل وأمثال آن واز مطلق آن مراد ليف خرماست وبهترين اواز نارحيل ونخل حجاز